وَ لا تَقْرَبُوا و نزديك مشويد مالَ الْيَتِيمِ بمال يتيم و در ان تصرف مكنيد إِلَّا بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ مگر بعملى كه آن نيكوتر باشد يعنى از تلف نگاه داريد و در آن تجارت كنيد تا بيشتر شود و از ان مخوريد و به كسى مدهيد حَتَّى يَبْلُغَ أَشُدَّهُ تا برسد يتيم به قوت خود يعنى بالغ شود وَ أَوْفُوا الْكَيْلَ و تمام پيمائيد كيل را در مكيلات وَ الْمِيزانَ و ترازو در موزونات بِالْقِسْطِ بعدل و مساوات يعنى كم مدهيد و زياده مستانيد در ينابيع آورده كه بعد از نزول اين آيت صحابه رض گفتند يا رسول اللّه ص ما قادر نيستيم در آنكه در وزن زبانه ترازوى ما با دو پله چنان برابر باشد كه به يك موى ميل نه كند حق سبحانه آيت فرستاد كه لا نُكَلِّفُ نَفْساً ما تكليف نمىكنيم كسى را إِلَّا وُسْعَها مگر آنچه گنجايش او باشد يعنى اگر تقصير در كيل و وزن بىقصد شما واقع شود و شما را عزيمت مراعات عدل بود آن را عفو كنيم وَ إِذا قُلْتُمْ و يكى ديگر از احكام آنست كه چون سخن گوئيد در حكومت يا گواهى دهيد فَاعْدِلُوا پس راستى كنيد در آن وَ لَوْ كانَ ذا قُرْبى و اگرچه باشد محكوم له و محكوم عليه يا مشهود له و مشهود عليه خداوند خويشى نزديك وَ بِعَهْدِ اللَّهِ و بعهد خداى كه تاديه احكام شرع است يا به نذرى كه كنيد أَوْفُوا وفا نمائيد ذلِكُمْ اين سه امر و يك نهى وَصَّاكُمْ بِهِ وصيّت كرد خداى شما را بدان لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ شايد كه شما پندپذير شويد وَ أَنَّ هذا و بر شما مىخوانم حكم دهم را و آن آنست كه آنچه مذكور شده است درين سوره از دلائل توحيد و اثبات نبوّت و بيان شريعت صِراطِي مُسْتَقِيماً راه منست راه راست فَاتَّبِعُوهُ پس متابعت كنيد و پيروى نمائيد اين راه را وَ لا تَتَّبِعُوا السُّبُلَ و از پى مرويد راههاى پراگنده و اديان مختلفه را فَتَفَرَّقَ بِكُمْ پس آن راه‌ها جدا گرداند شما را و دور سازد عَنْ سَبِيلِهِ از راه حق ذلِكُمْ اين اتباع شما وَصَّاكُمْ بِهِ فرموده است خداى بحفظ آن لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ شايد كه شما بپرهيزيد از ضلالت و دورى از حق عبد اللّه ابن مسعود رض نقل مىكند كه حضرت رسالت‌پناه ص بكشيد خطى از براى ما پس گفت هذا سبيل اللّه اين خط راست راه خداست پس بكشيد خطها از راست و چپ آن خط و فرمود كه اين راهها است كه بر هر راهى از ان ديوى موكل است كه مىخواند مردمان را به آن راه پس اين آيت برخواند وَ أَنَّ هذا صِراطِي مُسْتَقِيماً محققان برآنند كه صراط متعين نه‌گردد الا ميان بدايتى و نهايتى و عارف داند كه بدايت همه از كيست و نهايت همه به كيست و حضرت شيخ صدر الدين قونوى قدس سره در اعجاز البيان فرموده‌اند كه احاطه حق به همه اشياء ثابت است و اللّه بكل شىء محيط و آن احاطه حق وجودى يا علمى باختلاف اقوال منتهاى هر صراط و غايت هر سالك خواهد بود چنانچه فرموده صراط اللّه الذى له ما فى السموات و ما فى الارض الا الى اللّه تصير الامور رباعى هرجا قدمى زديم در كوى تو بود * هر گوشه كه رفتيم هياهوى تو بود گفتيم مگر سوى دگر راهى هست * هر راه كه ديديم همه سوى تو بود .